بازار کار در آستانه ۲۰۲۶ هوش مصنوعی پشت میزها می نشیند؟
نقشه: سرمایه گذاران فعال در عرصه هوش مصنوعی هشدار می دهند که ابزارهای این فناوری می توانند در سال ۲۰۲۶ تغییرات محسوس و اجتناب ناپذیری در نیروی کار سازمانی ایجاد کنند.
به گزارش نقشه به نقل از مهر؛ نگرانی درباره ی اثرگذاری هوش مصنوعی بر بازار کار، دیگر یک بحث نظری یا دغدغه ای در ارتباط با آینده دور نیست؛ هم زمان با سرعت گرفتن عرضه ابزارهای جدید و وعده های پررنگ تر درباره ی اتوماسیون و افزایش کارایی، این نگرانی در بین کارکنان و کارفرمایان به صورت هم زمان درحال افزایش است.
گزارش های انتشار یافته در واپسین روزهای سال ۲۰۲۵، نشان میدهد که حتی سرمایه گذارانی که موتور تأمین مالی بخش قابل توجهی از نوآوری های هوش مصنوعی هستند، برای سال ۲۰۲۶ انتظار تغییرات ملموس در نیروی کار سازمانی دارند.
در این روایت، دو گزاره در کانون توجه قرار می گیرد. نخست، شواهدی که نشان میدهد قسمتهایی از مشاغل هم اینک هم از نظر فنی قابلیت اتوماسیون دارند. دوم، تغییر جهت بودجه و تصمیمات مدیریتی در شرکتها که امکان دارد «قابلیت» اتوماسیون را به «واقعیت» کاهش یا بازآرایی نیروی انسانی تبدیل کند. نتیجه این دو گزاره، چشم اندازی است که در آن ۲۰۲۶ می تواند سال گذار از هوش مصنوعی به عنوان ابزار کمکی به نیروی انسانی و عامل انجام دهنده کار باشد.
۱۱.۷ درصد از مشاغل می تواند از همین حالا با هوش مصنوعی خودکار شوند
پژوهش انجام شده در ماه نوامبر سال ۲۰۲۵ از طرف مؤسسه فناوری ماساچوست برآورد کرده که حدود ۱۱٫۷ درصد از مشاغل می تواند از همین حالا با بهره گیری از هوش مصنوعی اتوماسیون شوند. این عدد از آن جهت مهم می باشد که بحث را از سطح پیش بینی های مبهم خارج و آنرا به حوزه سنجش پذیر نزدیک می کند. وقتی سهمی از مشاغل «قابل اتوماسیون» ارزیابی می شود، پرسش اصلی دیگر این نیست که آیا هوش مصنوعی می تواند جایگزین قسمتی از کار شود یا نه، بلکه این است که سازمان ها چه زمانی، در چه مقیاسی و با چه منطق اقتصادی این جایگزینی را عملی خواهند کرد.
نتایج پیمایش های انجام شده در این مورد نشان میدهد که برخی کارفرمایان از همین حالا درحال حذف یا کاهش فرصتهای شغلی کسب و کار خود در سطح ورودی هستند و در مواردی هم شرکتها «هوش مصنوعی» را به عنوان یکی از علل تعدیل نیرو مطرح می کنند. این وضعیت، یک پیام روشن دارد. بر همین اساس، اگر ورود به بازار کار از مسیر مشاغل ابتدایی دشوارتر شود، زنجیره تربیت نیروی انسانی در خیلی از صنایع صدمه می بیند؛ چونکه بخش قابل توجهی از مهارت آموزی و تجربه اندوزی در همین نقش های ورودی شکل می گیرد.
سال ۲۰۲۶ در نگاه سرمایه گذاران؛ احتمال بروز تحولی بزرگ با شکل نامعلوم
چندین سرمایه گذار سازمانی، در نظرسنجی اخیر وبگاه خبری تک کرانچ طی ماه های اخیر، بدون آن که سوال مشخصی درباره ی تحول مشاغل از آنها پرسیده شده باشد، اثرگذاری هوش مصنوعی بر نیروی کار سازمانی در ۲۰۲۶ را مطرح کرده اند. همین نکته نشان میدهد که مبحث برای سرمایه گذاران در حاشیه قرار ندارد و به سطحی رسیده که در تحلیل روندهای سرمایه گذاری و راندمان سازمانی خودرا به کارفرمایان تحمیل می کند.
بر همین اساس، اریک بان، هم بنیان گذار شرکت سرمایه گذاری خطرپذیر «Hustle Fund»، انتظار دارد در سال ۲۰۲۶ اثرات هوش مصنوعی بر نیروی کار آشکار شود، این در حالیست که وی درباره ی شکل دقیق آن مطمئن نیست. او دامنه وسیعی از سناریوها از اتوماسیون نقش های تکراری و نقش های پیچیده تر مبتنی بر منطق تا تعدیل نیرو، افزایش راندمان و از جایگزینی نیروی انسانی را در این مورد مطرح می نماید. اهمیت این نگاه در آنست که ابهام را به رسمیت می شناسد اما «بزرگ بودن» تغییر را بعید نمی داند.
انتقال سرمایه از بخش «استخدام» به «توسعه هوش مصنوعی»
بر اساس برآوردهای صورت گرفته، خیلی از سرمایه گذاران به صراحت از تغییر اولویت های خود در عرصه تخصیص بودجه سخن می گویند. به عنوان مثال، مارل ایوانز، بنیان گذار و شریک مدیریتی صندوق سرمایه گذاری «Exceptional Capital»، پیش بینی می کند شرکت هایی که قصد افزایش هزینه خود برای توسعه هوش مصنوعی دارند، منابع آنرا از همان سبدی تأمین کنند که برای نیروی انسانی و استخدام درنظر گرفته می شود. در این نگاه، بودجه هوش مصنوعی «افزوده» نیست؛ بلکه جایگزین قسمتی از هزینه نیروی انسانی خواهد بود.
راجیو دهام، مدیر عامل صندوق سرمایه گذاری «Sapphire» هم با این تحلیل های عرضه شده در این مورد هم نظر است و بر تغییر تخصیص منابع در بودجه های سال ۲۰۲۶ تأکید می کند. به عقیده کارشناسان، اگر این پیش بینی درست باشد، بازار کار با یک مکانیسم نسبتاً ساده مواجه خواهد شد و سرمایه گذاری بیشتر روی ابزارهایی که ظرفیت کاهش هزینه دارند، به مفهوم فشار بیشتر برای کنترل هزینه های انسانی است.
در این چارچوب، حتی اگر همه سازمان ها به سطح بلوغ موردنیاز برای پیاده سازی موفق هوش مصنوعی نرسند، تغییر مسیر فرآیند تخصیص بودجه می تواند به تنهایی اثرگذار باشد. چونکه با جابه جایی منابع، پول از مسیر استخدام نیروی جدید به مسیر خرید یا توسعه سیستم های هوش مصنوعی منتقل می شود.
سال عامل های هوش مصنوعی؛ وقتی نرم افزار به نیروی کار تبدیل می شود
جیسون مندل، سرمایه گذار مشهور فعال در شرکت «Battery Ventures»، نقطه عطف سال ۲۰۲۶ را در یک عبارت توصیف می کند: «سال ۲۰۲۶، سال عامل های هوش مصنوعی خواهد بود». منظور او این است که در سال ۲۰۲۶ عامل های هوش مصنوعی می توانند نرم افزار را از سطحی که صرفا راندمان کارکنان را بالا می برد، به سطحی ارتقا دهند که خودِ کار را انجام دهد. این تغییر، از نظر بازار کار بسیار تعیین کننده خواهد بود؛ چونکه ارزش پیشنهادی برخی راهکارهای هوش مصنوعی را مستقیماً به «جایگزینی نیروی انسانی» گره می زند.
به عقیده کارشناسان، اگر این سناریو محقق شود، سازمان ها با یک تصمیم سخت اما قابل محاسبه مواجه می شوند و دراین میان، پرسش کلیدی این است که آیا هزینه راه اندازی و نگهداری عامل های هوش مصنوعی، در مقابل هزینه نیروی انسانی و ریسک های مدیریت کارکنان، ارزش اقتصادی دارد؟ هرچه پاسخ در صنایع بیشتری مثبت شود، دامنه اثرگذاری عامل ها گسترده تر خواهد شد.
استفاده از هوش مصنوعی به عنوان سپر دفاعی در مقابل خطاهای گذشته
آنتونیا دین، کارشناس صندوق سرمایه گذاری «Black Operator Ventures»، پیچیدگی دیگری را وارد بحث می کند. وی اعتقاد دارد که امکان دارد خیلی از شرکت ها، حتی بدون آمادگی حقیقی جهت استفاده موفق از راهکارهای هوش مصنوعی، آنرا به عنوان توجیه کاهش هزینه ها یا تعدیل نیرو مطرح کنند. او اخطار می دهد که هوش مصنوعی می تواند به «قربانی» و «بهانه» تبدیل شود؛ پوششی برای مدیرانی که می خواهند اشتباهات گذشته خودرا پنهان کنند.
این نکته، از نظر تحلیل سیاستی اهمیت ویژه ای دارد. چونکه اگر «هوش مصنوعی» به برچسب عمومی تصمیمات انقباضی تبدیل گردد، فضای عمومی و رسانه قادر نخواهد بود تفکیک کند که کدام تعدیل نیرو نتیجه اتوماسیون حقیقی است و کدام مورد، حاصل مدیریت ناکارآمد، رکود بازار یا خطاهای سرمایه گذاری بحساب می آید. در چنین شرایطی، اعتماد اجتماعی صدمه می بیند و مواجهه جامعه با فناوری، از نقد مبتنی بر شواهد به واکنش هیجانی نزدیک می شود.
روایت شرکتهای هوش مصنوعی؛ حذف «کارهای تکراری» و تقویت «کار عمیق»
بخش دیگری از گزارش های تحلیلی عرضه شده در این مورد، به استدلال رایج شرکتهای هوش مصنوعی اشاره دارد. آنها مدعی هستند که فناوری مشاغل را از بین نمی برد، بلکه کارکنان را از کارهای تکراری و فرسایشی آزاد می کند تا به «کار عمیق» و ایفای نقش های مهارتی برسند. این روایت از نظر مدیریتی جذاب است؛ چونکه هم جهت با افزایش راندمان و پیشرفت مهارت ها به نظر می آید.
اما اظهارات خیلی از کارشناسان، نشان میدهد که همه سرمایه گذاران هم این روایت را بطور کامل نمی پذیرند و نگرانی ها درباره ی اتوماسیون مشاغل در ۲۰۲۶ فروکش نخواهد کرد. از همین روی، شکاف بین «قول تحول مهارتی» و «عملکرد حقیقی سازمان ها» دقیقاً همان جایی است که سیاستگذاری و نظارت عمومی باید به آن ورود کند.
سال ۲۰۲۶ چه معنایی برای بازار کار دارد؟
با اتکا بر گفته های سرمایه گذاران و شواهد اراده شده از طرف کارشناسان، میتوان برای اشتغال در سال ۲۰۲۶ سه سناریوی عملی ترسیم کرد:
۱. سناریوی جایگزینی محدود اما پر سر و صدا
در این سناریو، تنها قسمتهایی از نقش های تکراری و قابل استانداردسازی با عامل های هوش مصنوعی جایگزین می شوند، اما روایت رسانه ای و مدیریتی آن بسیار بزرگ تر از حقیقت خواهد بود. شرکتها امکان دارد برای توجیه کاهش هزینه ها، «هوش مصنوعی» را برجسته کنند، حتی اگر سهم حقیقی اتوماسیون در تصمیماتشان محدود باشد.
۲. سناریوی بازآرایی نیروی انسانی بجای تعدیل گسترده
در این سناریو، سازمان ها بجای موج بزرگ تعدیل، به بازطراحی نقش ها و ترکیب تیم ها می پردازند. قسمتی از وظایف به عامل ها سپرده می شود، اما کارکنان به سوی نقش های نظارتی، طراحی فرآیند، کنترل کیفیت و کارهای پیچیده تر هدایت می شوند. پیامد کلیدی این مسیر، افزایش شکاف مهارتی و لزوم آموزش های سریع به نیرو کار سنتی است.
۳. سناریوی جابه جایی بودجه و کاهش فرصتهای ورود
در این سناریو، ضربه اصلی نه از مسیر اخراج های گسترده، بلکه از مسیر کاهش استخدام و حذف مسیرهای ورود به بازار کار وارد می شود. اگر سازمان ها بودجه استخدام را به سرمایه گذاری هوش مصنوعی منتقل کنند، فرصتهای شغلی سطح ورودی کمتر می شود و این می تواند آثار طولانی مدت بر ترکیب مهارتی نیروی کار داشته باشد.
جمع بندی
گزارش های انتشار یافته با مبحث تحلیل آینده بازار کار، یک نقطه اجماع را برجسته می کنند. به همین دلیل سرمایه گذاران سازمانی انتظار دارند ۲۰۲۶ سالی باشد که اثر هوش مصنوعی بر نیروی کار ملموس تر شود. برخی آنرا در قالب تغییر بودجه ها می بینند، برخی در قالب ظهور عامل ها و برخی در قالب تشدید تعدیل نیرو یا حداقل کاهش استخدام مساله را بررسی می کنند.
با این حال، مهم ترین اخطار این است که «هوش مصنوعی» می تواند ابزار حقیقی اتوماسیون باشد و با این وجود به برچسبی برای توجیه تصمیمات مدیریتی بدل شود. بنابراین، اگر مقرر است ۲۰۲۶ سال تغییر باشد، پرسش کلیدی برای سیاست گذاران، مدیران و حتی رسانه ها این است که چطور میتوان بین اتوماسیون حقیقی و بهانه سازی تفکیک قائل شد، چطور میتوان مسیرهای ورود نیروی انسانی را حفظ نمود و چطور میتوان از ظرفیت افزایش راندمان بدون فرسایش سرمایه اجتماعی استفاده کرد.
در نهایت، سال ۲۰۲۶ به احتمال زیاد سالی خواهد بود که سازمان ها در سطح گسترده تری ناچار می شوند درباره ی «ترکیب انسان و ماشین» تصمیم بگیرند. تصمیم هایی که اگر بدون شفافیت، بدون سرمایه گذاری بر مهارت آموزی و بدون سنجش پذیری اتخاذ شود، می تواند هزینه های اجتماعی بالایی داشته باشد؛ و اگر هوشمندانه و مسئولانه طراحی شود، امکان دارد به جهشی در راندمان و کیفیت کار بینجامد. این همان دوگانه ای است که از دل گفتگوی امروز بیرون می آید. آینده کار، نه با یک تکنولوژی، بلکه باکیفیت حکمرانی بر آن تعیین می شود.
بطور خلاصه، وقتی سهمی از مشاغل قابل اتوماسیون ارزیابی می شود، پرسش اصلی دیگر این نیست که آیا هوش مصنوعی می تواند جایگزین قسمتی از کار شود یا نه، بلکه این است که سازمان ها چه زمانی، در چه مقیاسی و با چه منطق اقتصادی این جایگزینی را عملی خواهند کرد. این وضعیت، یک پیام روشن دارد. برخی آن را در قالب تغییر بودجه ها می بینند، برخی در قالب ظهور عامل ها و برخی در قالب تشدید تعدیل نیرو یا حداقل کاهش استخدام مساله را بررسی می کنند.
منبع: نقشه
این مطلب Go Map را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط در نقشه
نظرات بینندگان نقشه در مورد این مطلب